ตำลึง

ตำลึง : ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

         ตำลึง เป็นไม้เลื้อยที่มีมือจับใช้สำหรับเลื้อยเกาะต้นไม้ใหญ่หรือไม้ปักหลัก มีสีเขียว

จัดเป็นสมุนไพรไทย ตำลึงมีชื่อท้องถิ่นอื่นอีกคือ ผักแคบ (ภาคเหนือ) แคเด๊าะ (กะเหรี่ยง

และแม่ฮ่องสอน) ตำลึง,สี่บาท (ภาคกลาง) ผักตำนิน (ภาคอีสาน) ลำต้นเป็นเถาไม้เลื้อย

เนื้อแข็ง ใบเป็นใบเดี่ยว มีลักษณะเป็น ๓ แฉก หรือ ๕ แฉก กว้าง และ ยาวประมาณ ๔ - ๘

เซนติเมตร

        โคนใบ มีลักษณะเป็นรูปหัวใจ มีมือเกาะยื่นออกมาจากที่ข้อ ดอกเป็นดอกเดี่ยวหรือ

ดอกคู่ มีลักษณะเป็นรูประฆัง กลีบดอกสีขาว แยกเพศอยู่คนละต้น ดอกออกตรงที่ซอกใบ

ลักษณะของผลเป็นวงรีทรงยาวสีเขียวอ่อน เมื่อยามแก่จัดจะเป็นสีแดง เป็นที่ชื่นชอบของ

นกนานาชนิด

                                                    ประโยชน์และสรรพคุณ

       ใบ ใช้ในการแก้ไข้ตัวร้อน ตาแดง ตาเจ็บ

       เถา นำน้ำต้มจากเถาตำลึงมาหยอดตาแก้ตาแดง ตาฟาง

       ดอกตำลึงช่วยทำให้หายจากอาการคันได้

       รากใช้แก้อาการอาเจียน ตาฝ้า

       น้ำยางจากต้นและใบช่วยลดน้ำตาลในเลือด

       ยอด นำไปใส่ในแกงจืดกับหมูบะช่อ

       ผลตำลึงอ่อนรับประทานได้ รสหวาน ถ้าแก่แล้วจะออกรสขม

       ผลตำลึงอ่อนนำไปแกงเผ็ด แกงคั่ว แกงเขียวหวาน นำไปแช่อิ่มหรือดองแบบ

เดียวกับแตงกวา 

ตำลึง

                          กาพย์ยานี ๑๑

                                     ตำลึงขึ้นริมรั้ว        เก็บเข้าครัวทำอาหาร

                                คู่บ้านปลูกมานาน         ใช้ในการบรรเทาโรค

                                น้ำต้มแก้ตาแดง            ให้มีแรงหายทุกข์โศก

                                ใบแก้ไข้ให้โชค              คือประโยชน์ของตำลึง

                                            ประพันธ์โดย

                                            สามเณรสุทธิพงษ์   พลอาษา

                                                                    ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖