สะแก

สะแก : ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

   ต้นสะแก จัดเป็นไม้ยืนต้นที่มีความสูงของต้นประมาณ ๕-๑๐ เมตร (บ้างว่าสูงได้ประมาณ

 ๑๕-๒๐ เมตร) เปลือกต้นเรียบเป็นสีเทานวล ตามกิ่งอ่อนเป็นสันสี่มุม ส่วนต่างๆ ของลำต้น

มีขนเป็นเกล็ดกลม ๆ ต้นสะแกนาที่มีอายุมากบริเวณโคนต้นจะพบหนามแหลมยาวและแข็ง

 หรือเป็นกิ่งที่แปรสภาพไปเป็นหนามสั้นตามโคนต้น เนื้อใบหนาเป็นมัน ใบมีสีเขียวสด ผิว

ใบทั้งสองด้านมีเกล็ดสีเงินอยู่หนาแน่น ผิวใบด้านบนสากมือ ก้านใบสั้น ขยายพันธุ์ด้วยวิธี

การเพาะเมล็ด เป็นไม้กลางแจ้ง ที่ขึ้นได้ในทุกชนิด แต่เจริญเติบโตได้ดีในดินเหนียว ชุ่มชื้น

 และควรปลูกในช่วงฤดูฝน มีเขตการกระจายพันธุ์จากอินเดียจนถึงคาบสมุทรอินโดจีน พบ

ได้ตามป่าละเมาะทั่วไป ป่าเต็งรัง หรือริมธารน้ำชายป่า ที่ระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลต่ำ

กว่า ๒๕๐เมตร ใบสะแก ใบเป็นใบเดี่ยวออกเรียงตรงข้าม ลักษณะของใบเป็นรูปรี รูปไข่

กลับ หรือรูปไข่กลับแกมขอบขนาน ปลายใบมนหรือเว้าเป็นแอ่งตื้น ๆ โคนใบสอบแคบไป

ยังก้านใบ ส่วนขอบใบเรียบหรือหยักเป็นคลื่นเล็กน้อย ดอกมีขนาดเล็กสีขาวหรือสีเหลือง

อ่อน ออกดอกเป็นช่อตามซอกใบและที่ปลายยอด ผลสะแกนา ผลเป็นผลแห้ง ขนาด

ประมาณ ๑-๒ เซนติเมตร ลักษณะของผลเป็นรูปไข่ มีครีบ ๔ครีบ สีน้ำตาลอมขาว ผลเมื่อ

แก่หรือสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองสีน้ำตาล ภายในผลมีเมล็ดสีน้ำตาลแดง ๒เมล็ด ลักษณะ

ของเมล็ดเป็นรูปกระสวย มีสัน ๔ สัน ตามยาว

ประโยชน์และสรรพคุณ

 ต้นและใบใช้ปรุงเป็นยารักษามะเร็งภายในต่างๆ เมล็ดมีสรรพคุณแก้มะเร็ง ส่วนรากมี

สรรพคุณเป็นยาแก้มะเร็งที่ตับ ปอด ลำไส้ กระเพาะอาหาร และกระเพาะปัสสาวะ เมล็ดมี

สรรพคุณแก้ซาง ตานขโมย ทั้ง ๕ ส่วน มีรสเมาใช้เป็นยาแก้ซางตานขโมย พุงโรก้นปอด

 ช่วยแก้ผอมแห้ง ใบอ่อนมีรสฝาดเมา สรรพคุณเป็นยาแก้ไข้ ใช้เป็นยาแก้พิษไข้เซื่องซึม

 ช่วยแก้ไข้สันนิบาต ช่วยแก้เสมหะ ต้นและรากมีรสเมา มีสรรพคุณเป็นยาแก้อาเจียนเป็น

โลหิต เมล็ดมีรสเบื่อเมานำเมล็ดมาตำ (ให้ใช้เมล็ดแก่ในขนาด ๑ ช้อนคาว หรือประมาณ ๓

 กรัม หรือใช้เมล็ดประมาณ ๑๕-๒๐ เมล็ด นำมาสับให้ละเอียด) ผสมกับไข่ทอดให้เด็กกิน

เพียงครั้งเดียวขณะท้องว่าง เป็นยาถ่ายพยาธิต่างๆ