สาวน้อยประแป้ง

สาวน้อยประแป้ง : ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

   สาวน้อยประแป้ง เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยวมีลักษณะคล้ายพืชในตระกูลเขียวหมื่นปี แต่ใหญ่

กว่า ลำต้นเป็นไม้เนื้ออ่อนกลม ตั้งตรงแข็งแรง มีข้อถี่ แตกใบอ่อนตรงส่วนยอดของลำต้นที

ละใบ ก้านใบยาว ส่วนที่ติดกับลำต้นมีลักษณะเป็นกาบ ใบมีรูปร่างยาวเรียวคล้ายใบพาย

 โคนใบมน ปลายใบเรียวแหลม บางชนิดแหลมเกือบมน พื้นใบมีสีเขียวอ่อนถึงเขียวเข้ม

 ด่างสีขาว ครีม หรือเหลือง หรือมีจุดแต้มบนพื้นใบต่างกันไป ดอกของสาวน้อยประแป้งมี

ลักษณะคล้ายดอกหน้าวัว มีกาบอยู่เพียงกาบเดียวหุ้มแท่งเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมีย โดย

เกสรตัวผู้อยู่ส่วนบน และเกสรตัวเมียอยู่ส่วนล่าง ออกดอกเป็นกลุ่มส่วนมากมีสีเขียวอ่อน

 เวลาบานกาบจะแย้มออกเล็กน้อย ดอกของสาวน้อยประแป้งบางชนิดมีกลิ่นเหม็นมาก ยาง

ของสาวน้อยประแป้งเป็นอันตรายต่อมนุษย์และสัตว์ ถ้าถูกผิวหนังจะทำให้คันมาก ถ้าเข้า

ปากจะทำให้ลิ้นบวมและขากรรไกรแข็ง หากกินเข้าไปอาจทำให้ตายได้

ประโยชน์และสรรพคุณ

   สาวน้อยประแป้ง เป็นต้นไม้ที่ช่วยฟอกอากาศและสามารถดูดสารพิษได้มากชนิดหนึ่ง  

ปลูกไว้เพื่อเป็นสิริมงคลแก่บ้านและผู้อาศัย

สารพิษที่พบ

ทุกส่วนของต้นสาวน้อยประแป้งมีสารละลายของสารพิษ ได้แก่

– แคลเซียมออกซาเลท (calcium oxalate) มีสถานะเป็นของแข็งเป็นผลึกรูปเข็ม พบของ

ของเหลวละลายในทุกส่วนของสาวน้อยประแป้ง

– สารโปรตีน และเอนไซม์บางชนิด ที่สามารถย่อยสลายโปรตีนได้

อาการหลังได้รับพิษ

– เมื่อน้ำยางสัมผัสผิวหนัง สารละลายของผลึกแคลเซียมออกซาเลทจะทำให้เกิดผื่นแดง

 และเกิดอาการคันมาก

– เมื่อน้ำยางเข้าสู่ทางเดินระบบอาหารด้วยการกลืนกิน สารละลายของผลึกแคลเซียมออก

ซาเลทจะทำให้เกิดอาการระคายเคืองทางเดินอาหาร รู้สึกปวดร้อน ทั้งในปาก ลิ้น กระพุ้ง

แก้ม ลำคอ และทางเดินระบบอาหาร เกิดอาการปวดบริเวณท้อง รวมถึงโปรตีน และ

เอนไซม์บางชนิดที่ย่อยโปรตีนได้จะเข้าทำลายเยื่อบุในช่องปาก ทำให้ปาก ลิ้น กระพุ้งแก้ม

 และคอ เกิดอาการบวมพอง เป็นตุ่มน้ำใสๆ ผู้ที่ได้รับพิษจะกลืนน้ำลาย และอาหารลำบาก

 รวมถึงพูดไม่ได้ และหากได้รับน้ำยางมากจะทำลายระบบอวัยวะภายในทำให้ถึงตายได้

การรักษาผู้ได้รับพิษ

– หากมีการสัมผัสบริเวณผิวหนัง ให้รีบล้างออกด้วย น้ำอุ่นหรือธรรมดา ร่วมกับสบู่หรือน้ำยา

ที่ใช้ทำความสะอาดร่างกายทันที และหากมีอาการระคายเคือง เกิดอาการปวดแสบปวดร้อน

 ให้รับประทานยาระงับปวด รวมถึงใช้สมุนไพรบางชนิดทา เพื่อลดอาการ อาทิ ว่านหาง

จระเข้ เป็นต้น

-หากมีการกลืนกินเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารเพียงเล็กน้อย และแสดงอาการเป็นพิษไม่มาก

 ให้ใช้ยาระงับปวด meperidine ควบคู่กับดื่มน้ำที่ละลาย เกลือแร่ร่วมด้วย แต่หากรับ

ประทานเข้าไปมาก และมีอาการปวดท้องมาก ให้รีบไปพบแพทย์ทันที

– หากเป็นเพียงการเคี้ยวที่ไม่กลืนลงท้อง ซึ่งจะทำให้เกิดอาการระคายเคืองในช่องปาก ให้

รีบบ้วนปากด้วยน้ำอุ่นหรือน้ำเปล่าธรรมดา และอาจรับประทานยาแก้ปวดร่วมด้วยเพื่อช่วย

บรรเทาอาการ แต่หากมีอาการระคายเคืองมาก ควรรีบไปพบแพทย์

– กรณีช่องปากเกิดรอยตุ่มพอง อาการนี้จะหายเองภายใน ๓-๔ อาทิตย์ แต่อาจใช้ ๑%

 ethyl morphine และ ๒% disodium edetate จะทำให้รอยตุ่มหายเร็วขึ้น

สาวน้อยประแป้ง

                          กาพย์ยานี  ๑๑

                                กำเนิดในเขตร้อน         แตกหน่ออ่อนเป็นต้นใหญ่

                         พรรณไม้ให้โชคชัย               คุ้มรองภัยอายุยืน

                                 ระวังพิษถึงตาย           แก้ไม่หายถ้าฝ่าฝืน

                           ประดับทุกค่ำคืน                สาวน้อยปะแป้งใบงาม

                                   ประพันธ์โดย

                                     สามเณรอัครเดช    กลางวงค์

                                      ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔