มะกรูด

                                         มะกรูด : ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

          มะกรูด เป็นพืชในสกุลส้ม (Citrus) มีถิ่นกำเนิดในประเทศลาว อินโดนีเซีย

มาเลเซีย และไทย

           ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นิยมใช้ใบมะกรูดและผิวมะกรูดเป็นส่วนหนึ่งของเครื่อง

ปรุงอาหารหลายชนิด นอกจากในประเทศไทยและลาวแล้ว ยังมีความนิยมในกัมพูชา

เวียดนาม มาเลเซีย และอินโดนีเซีย (โดยเฉพาะบาหลี)

           มะกรูด เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก เป็นไม้เนื้อแข็ง ลำต้นและกิ่งมีหนามยาวเล็กน้อย

ใบ เป็นใบประกอบชนิดลดรูป มีใบย่อย ๑ ใบ เรียงสลับ รูปไข่ คือมีลักษณะคล้ายกับใบไม้

๒ ใบ ต่อกันอยู่ คอดกิ่วที่กลางใบเป็นตอนๆ มีก้านแผ่ออกใหญ่เท่ากับแผ่นใบ ทำให้เห็นใบ

เป็น ๒ ตอน กว้าง ๒.๕-๔ เซนติเมตร ยาว ๔-๗ เซนติเมตร

          ใบสีเขียวแก่พื้นผิวใบเรียบเกลี้ยง เป็นมัน ค่อนข้างหนา มีกลิ่นหอมมากเพราะมี

ต่อมน้ำมันอยู่ ซึ่งผลแบบนี้เรียกว่า hesperidium (ผลแบบส้ม) ใบด้านบนสีเข้ม ใต้ใบสีอ่อน

          ดอกออกเป็นกระจุก ๓ - ๕ ดอก กลีบดอกสีขาว เกสรสีเหลือง ร่วงง่าย มีกลิ่นหอม

มีผลสีเขียวเข้มคล้ายมะนาวผิวเปลือกนอกขรุขระ ขั้วหัวท้ายของผลเป็นจุก ผลอ่อนมีเป็นสี

เขียวแก่ เมื่อผลสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองสด พันธุ์ที่มีผลเล็ก ผิวจะขรุขระน้อยกว่าและไม่มี

จุกที่ขั้ว ภายในมีเมล็ดจำนวนมากๆ

                                                   ประโยชน์และสรรพคุณ

          เป็นยาบำรุงหัวใจ ขับลมในลำไส้ แก้แน่นท้องจุกเสียด กระทุ้งพิษแก้ฝีภายในและ

เสมหะเป็นพิษ

          การใช้มะกรูดสระผมน่าจะรู้จักกันมาตั้งแต่สมัยโบราณ วิธีการสระ บ้างก็ใช้ผลดิบผ่า

แล้วบีบน้ำสระโดยตรง บ้างก็นำไปเผา หรือต้มก่อนสระ มะกรูดยังมีใช้ในพระราชพิธีสำคัญ

เช่น พระราชพิธีโสกันต์ และก็สามารถนำไปล้างพื้นได้ด้วย ซึ่งเป็นสมุนไพรชนิดหนึ่งเช่นกัน

         น้ำมะกรูดมีรสเปรี้ยว กลิ่นฉุนคล้ายใบ แต่น้อยกว่าน้ำมะนาว ใช้ปรุงรสเปรี้ยวแทน

มะนาวได้  มะกรูดมีส่วนเปลือกที่หนา ส่วนเปลือกนิยมนำผิวมาประกอบอาหารบางชนิดด้วย

         ในมะกรูดมีน้ำมันหอมระเหยอยู่มาก ใบมะกรูดนั้นใส่ในต้มยำทุกชนิด   ทั้งในใบ และ

ผล บางครั้งสามารถนำไปใช้ไล่แมลงบางชนิดได้ผลมะกรูดผ่าซีกที่บีบน้ำออกแล้ว ใช้เป็น

ยาดับกลิ่นในห้องสุขาได้

มะกรูด

                                                                 กาพย์ยานี ๑๑

                                มะกรูดปลูกตามบ้าน        ปรุงอาหารหลายชนิด

                           สมุนไพรออกฤทธิ์                ช่วยพิชิตนอนไม่หลับ

                                  บำรุงหัวใจได้               แก้ไอคลายเครียดลับ

                            คืนความงามย้อนกลับ          ปลูกเพื่อช่วยรับมงคล

                                         ประพันธ์โดย

                                         สามเณรอัครเดช   กลางวงค์

                                          ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔